Uygur Türkleri ve İnsan Hakları İhlalleri -1-

Giriş | Adil Yargılanma Hakkı İhlalleri | Hayat Hakkı ve Kişi Özgürlüğü Hakkı İhlalleri


Doğu Türkistan Bayrağı

Günümüzde Uygur Türkleri; Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuzey bölgesinde bulunan, özerk bir bölge olan, yeni sınır anlamına gelen Xianjang (Sincan) Özerk Bölgesi’nde yaşamaktadırlar. Bölgen in adı Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından bu şekilde tanımlansa da Uygur Türkleri bölge için ‘’Doğu Türkistan’’ veya ‘’Uyguristan’’ gibi isimlerin kullanılmasını savunurlar. Çin ise bu tür isimlerin kullanılmasını ayrılıkçılık veya Pantürkizm olarak nitelemektedir. Çin Halk Cumhuriyeti, Han Çinlisi (Çin’de bulunan en büyük etnik grup) olmayan etnik gruplara çeşitli yaptırımlarıyla insan hakları ihlallerinde bulunmaktadır. Bunun en büyük örneği ise Doğu Türkistan’a yapılanlarıdır.


1. Adil Yargılanma Hakkı İhlalleri

1.1. Sincan Yeniden Eğitim Kampları

Sincan'ın Lop İlçesi'ndeki bir kampta komünist parti iktidarının propagandaları dinletilen kamp tutukluları (Nisan 2017)
Sincan'ın Lop İlçesi'ndeki bir toplama kampı (Nisan 2017)

Sincan Yeniden Eğitim Kampları, Çin Hükümeti’nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde 2014 yılından bu yana işlettiği ve başta Uygur Türkleri olmak üzere çoğunluğu Müslümanlardan oluşan çeşitli etnik gruplara ait insanları tuttuğu kamplardır. Çeşitli devletler ve sivil toplum kuruluşları tarafından "toplama kampları", "enterne kampları" ve "endoktrinasyon kampları" olarak tanımlanan bu kamplarda yüzbinlerce Uygur ve diğer etnik azınlıklara ait Müslümanlar tutulmakta, bu tutuklamaların amacının aşırılık ve terörizmle mücadele etmenin yanı sıra Çinlileştirme olduğu belirtilmektir.

Tutuklular ayrıca, alkollü içki içmeye ve İslam'da yasaklanmış domuz etini yemeye de zorlanmaktadır. Bazı tutuklulara bilinmeyen ilaçlar verilmekte bazıları intihara teşebbüs etmektedir.

ASPI’nın (Australian Strategic Policy Institute) Çin’in Doğu Türkistan vatandaşlarına yapmış olduğu zulümleri kamuoyuyla paylaşmak amacıyla 2020’de açtığı ‘’Sincan Bilgi Projesi’’ adlı web sitesinde, Çin'in uzak batı bölgesinde 2017'den beri Uygur Türklerinin ve diğer Müslüman azınlıklarını gözaltına aldığı 380 kampa ait uydu görüntülerine sahip olduğunu ve Çin yönetiminin artık bu uygulamanın sona ermekte olduğu şeklindeki beyanlarının aksine bunlar arasında 14 kampın inşaatının devam etmek olduğunu açıkladı.

4.seviye bir kampın modeli
4.seviye bir kampın modeli

Kamplar 1 ve 4 arası güvenlik seviyelerine sahip olup bu seviyelerin kamptan kampa değişiklik gösterdiği ve ayrıca uydu görüntülerinden elde edilen bilgilere göre 4.seviye güvenliğe sahip bir kampta toplamda 5 farklı bölüm/bina bulunduğu tespit edildi. Bölümler arasına dikenli teller, duvarlar örülmüş ve bu şekilde mahkumların bir bölümden başka bir bölüme izinsiz geçişleri engellenmiştir.


2. Hayat Hakkı ve Kişi Özgürlüğü Hakkı İhlalleri

2.1 Doğum Kontrolleri ve Engellemeleri

‘’We lost a part of our body, we lost our identity as women.’’ *

-Zumret Dawut

‘’Vücudumuzun bir parçasını kaybettik, kadın kimliğimizi kaybettik.’’

2019'da giderek artan sayıda tanık, Sincan yetkililerinin gözaltındaki kadınlara bilinmeyen ilaçlar ve enjeksiyonlar uyguladıklarını, gözaltına alınmadan önce rahim içi kontraseptif araç (gebeliği engelleyen bir cihaz) yerleştirdiklerini, kadınları cerrahi kısırlaştırmayı kabul etmeye zorladıklarını ve hapsetmeyi tehdit olarak kullandıklarını ifade etti. Bu konuyla ilgili 2019 tarihli belgeler, kırsal Uygur bölgelerinde, o yıl iki Uygur ilçesinde çocuk doğurma çağındaki tüm evli kadınların yüzde 34'ünü hedef alan toplu kadın kısırlaştırma kampanyası planlarını ortaya koyuyor.

Dünya basınının araştırmalarına göre Uygur ailelerin çok fazla çocuğa sahip olması gözaltı kamplarına gönderilmelerinin başlıca nedenlerinden biri oluyor ve üç veya daha fazla çocuğun ebeveynlerinin, büyük para cezaları ödeyemedikleri takdirde çocukları ailelerinden koparılıyor. Ayrıca polis, evlere baskınlar düzenleyip gizli çocuklar için arama yapıyor.

DR JOANNE SMITH FINLEY’ in bu konuyla ilgili basına verdiği açıklama.

‘’Bu bir soykırımdır, nokta. Bu öyle hızlı, şok edici, toplu bir katliam değil ama yavaş, acı verici, korkunç bir soykırım. Bunlar, Uygur nüfusunu genetik olarak azaltmanın doğrudan yolları.’’

Ayrıca yeni bir gelişme olarak Ocak 2021'de ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, ABD Hükümeti'nin Çin'de yaşayan Uygurlara ve diğer Türki ve Müslümanlara karşı işlenen suçları resmen soykırım olarak ilan edeceğini duyurdu.

KAYNAKÇA

1. The Xinjiang Data Project

2. Australian Strategic Policy Institute

3. Resim1.uyghurcongress.org/tr

4. Resim2.tr.wikipedia.org/wiki/Sincan_yeniden

5. Resim3.xjdp.aspi.org.au/explainers/exploring-xinjiangs-detention-facilities/

6. Resim4.xjdp.aspi.org.au/explainers/sterilizations-and-mandatory-birth-control-in-xinjiang/