POLONYA-BELARUS SINIRINDA YAŞANAN GÖÇMEN KRİZİ

Belarus’ta bulunan çoğunluğu Yemen, Irak ve Suriye kökenli olan binlerce göçmen Polonya’nın Belarus ile sınırının olduğu Kuznica bölgesine yöneldi. Leh güvenlik güçlerinin engellemesi ile karşılaşan sığınmacılar hayal ettikleri hayatlarına ulaşmak için Kasım ayının başından beri haftalardır sınır hattında bekliyorlar.

aaaBelarus-Polonya sınırında yaşanan ve AB’nin karşı karşıya kaldığı yeni göçmen krizinin sebebi yıllar öncesine dayanıyor. Suriye İç Savaşı ile doruk noktasına ulaşan Orta Doğu ülkelerindeki siyasi belirsizlik ve istikrasızlık, milyonlarca göçmenin yeni hayatlar kurmak umuduyla AB ülkelerine göç etmeye yöneltmişti. Bu yönelim, AB’ye ulaşma hususunda göçmenlerin çeşitli güzergahları denemesine neden oldu. Göçmenler 2015 yılından itibaren Akdeniz veya Balkan ülkeleri üzerinden AB’ye geçmeye çalıştı. Ancak yaşanan elim kazalar sonrası AB’nin bölge ülkeleri ile imzalamış olduğu antlaşmalar ve Akdeniz havzasında aldığı önlemler ile göç güzergah değiştirdi. Kuzey Avrupa’ya yönelen sığınmacılar Belarus sınırından geçerek Almanya’ya geçmek umuduyla hareket etmeye başladı.

aaa9 Ağustos 2020 tarihinde Belarus’ta gerçekleşen seçimlerin uluslararası kamuoyunda “güvenilirlik” değerlendirmesine tutulması ve seçimlerde muhalif liderlere yapıldığı iddia edilen müdahale Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko ile AB’yi karşı karşıya getirdi. 2020 yılının başında Lukaşenko’nun “Göçmenlerin AB’ye geçişini engellemeyeceğiz” açıklaması ile de göçmenlerin Kuzey Avrupa’ya geçişi hızlandı. Kitleler, Minsk’e Türkiye, Irak, İran ve Katar’dan kalkan devlet veya özel havayollarının tarifeli uçakları ile geliyor ardından Polonya veya Litvanya sınırına hareket ediyorlardı. Ancak geçişlerin hızlanması ile birlikte Polonya ve Litvanya, Belarus ile sınır olan bölgelerinde olağanüstü hal ilan ederek göçmenlerin geçişine izin vermeyeceklerini duyurdu. Sınırda olan veya sınıra yönelen sığınmacılar, Minsk Hükümeti’nin geri dönmelerine izin vermemesi sebebiyle bulundukları yerde konaklamak mecburiyetinde kaldılar. Uluslararası örgütlere göre Polonya-Belarus sınırında halen daha 2.000 ila 4.000’e yakın bekliyor. Kitle içerisinden bazı gruplar Polonya sınırından geçme denemelerinde bulunsalar da Leh güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su ile müdahalesi ile karşılaşıyorlar. Lukaşenko ve Rusya Devlet Başkanı Putin, Polonya’nın göçmenlere karşı gösterdiği müdahalenin orantısız olduğunu dile getirirken Belarus hükümeti, göçmenleri geri dönmeye zorlayamayacaklarını kendilerinin sadece misafir ülke statüsünde olduğunu ifade ediyor.

Sığınmacılar, Belarus-Polonya sınır hattında bekleyişlerini sürdürüyor.

aaaKasım ayı başından beri göçmenlerin bekleyişi Polonya-Belarus sınırında sürüyor. İnsani yaşam standartları altında kamplarda kalan, sınırda sıkışmış vaziyette olan göçmenlerden 100’ünün hastaneye zatürre ve diğer solunum yolu enfeksiyonları teşhisiyle hastaneye kaldırıldıkları açıklandı. Hastaneye kaldırılanlar ile birlikte sınır hattında ölümlerde meydana geliyor. 18 Kasım gecesi Suriye uyruklu bir yaşındaki bir çocuk sınır hattındaki ormanlık alanda hayatını kaybetmişti. Polonya Acil Tıp Ekibinin verdiği bilgiye göre olay yerinde çocuk ile birlikte üç kişide yaralı bir şekilde bulunmuş, grubun bir aydır ormanda yaşadığı ifade edilmişti. 13 Kasım akşamı ise Suriyeli bir gencin de cesedi sınır hattında ekiplerce bulunmuş; Leh güvenlik güçleri 3 kişiyi gözaltına aldığını duyurmuştu.

Sığınmacılardan bazı gruplar halen daha Polonya sınırındaki daha az korunan bölgelerden geçiş yapmaya çalışsalar da Leh güvenlik güçlerinin müdahalesi ile karşılaşıyorlar. Uluslararası kamuoyunun geçiş denemelerinde dikkatini çeken hususlardan biri de göçmenlerin nasıl bu kadar hızlı koordine olarak hareket ettikleri olgusu. Uzmanlara göre bu koordinasyon, göçmenlerin sosyal medyada örgütlenmeleri ve haberleşmeleri sayesinde sağlanıyor. Özellikle “Telegram” uygulaması üzerinden haberleşen sığınmacılar, birbirleri ile iletişimde kalarak geçiş denemelerini toplu bir şekilde yaparak sınırı geçebilme umudunu taşıyorlar. Uygulama üzerinden iletişime geçen göçmenler, sloganlardan hareket güzergahına kadar bir çok konuyu birbirleriyle paylaşarak ancak dayanışma halinde seslerinin duyulabileceği kanaatini taşıyorlar.

aaaBirleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Sözcüsü Shabia Mantoo, sınır hattında yaşanan Leh güvenlik güçlerinin sığınmacılara karşı göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su ile müdahale görüntülerinin çok endişe verici olduğunu söyleyerek, "Sığınmacıları, göçmenleri, mültecileri siyasi amaçlara ulaşma amacıyla kullanmak kabul edilemez ve durdurulmalıdır.” İfadesini kullandı.

aaaÜlkelerindeki mevcut siyasi ve ekonomik istikrarsızlıktan kaçan binlerce göçmen, devlet hükümetlerinin siyasi anlaşmazlıkları sebebiyle sınır hattında bekleyişlerini bir çözüm bulana kadar sürdürecekler. Krizin aşılmasının tek yolu olan çözümün ise, düzenli, sistemli ve güvenli bir göç politikasının bölge ülkeleri hükümetlerinin eliyle mutabakatla belirlenmesi olarak düşünülmektedir. Göç olgusunun insan hakları perspektifinde incelenmesi ve salt siyasi saiklerle hareket edilmeyerek bölgesel bir göç politikasının ortaya konması gerekmektedir.



Kaynakça

 

1. trthaber.com/haber/dunya/belarus-polonya-sinirinda-goc-bekleyisi-suruyor-624216

2. bbc.com/news/world-europe-59289998

3.tr.euronews.com/2021/11/16/polonya-belarus-s-n-r-nda-biriken-gocmenlere-goz-yasart-c-gazla-mudahale-etti

4. dw.com/tr/polonya-sınırında-göçmenlerin-bekleyişi-sürüyor/a-59888383

5. cumhuriyet.com.tr/yazarlar/mehmet-ali-guller/polonya-belarus-goc-krizinin-perde-arkasi-1884327

6.Urk Murat, “Göç ve İnsan Hakları”, Dergipark, s.108-119, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/757411, (erişim: 25.11.2021)